Skip to main content

Posts

Showing posts from July, 2020

शीर्षासन | shirshasana | कृती व फायदे

'शीर्ष' म्हणजे 'मस्तक' किंवा 'डोके'. या आसनामध्ये सर्व शरीराचा भार केवळ आपल्या डोक्यावर तोलून धरावा लागतो, म्हणून या आसनास 'शीर्षासन' असे म्हणतात. शीर्षासनाला  सर्व आसनांचा राजा म्हणून सुद्धा ओळखले जाते.  या आसनाच्या नियमित सरावामुळे स्मरणशक्ती वाढण्यास मदत होते तसेच स्वप्नदोषाचा त्रास नाहीसा होतो. या आसनाची कृती व त्यापासून मिळणारे फायदे( shirshasana benefits in marathi ) या बद्दल सर्व माहिती आपण या ठिकाणी मराठी मध्ये जाणून घेणार आहोत.      pic credit: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Salamba_Sirsasana_-_Supported_Headstand.jpg कृती:   प्रथम आपले आसन जमिनीवर पसरवा. दोन्ही हाताची बोटे एकमेकांत गुंफून जमिनीवर ठेवा. आता बोटांची गुंफण व हाताच्या कोपरांमध्ये डोके टेकवा. बोटांची गुंफण डोक्याच्या मागील बाजूस येऊ द्या. नंतर पायांचे गुडघे हाताच्या कोपरापर्यंत सरकवून हळू हळू कंबर उचलून पायही छताकडे उंच करा. पाय छताकडे नेत असताना गुडघे मुडपून पाय हळूहळू वर न्या व नंतर पाय ताठ करा. पाय गुडघ्यातून न वाकवता सरळ छताकडे ताठ ठेवण्याचा प्रयत...
Post a Comment
Read more »

वृक्षासन- एकाग्रता वाढवण्यासाठी उपाय | Vrikshasana

वृक्षासन      पायावर उभे राहून करण्यात येणाऱ्या आसन प्रकारातील हे आसन आहे, हे आसन करण्यास अत्यंत सोपे असून या आसनात शरीराचा आकार वृक्षाप्रमाणे म्हणजेच झाडाप्रमाणे दिसत असल्यामुळे या आसनाला वृक्षासन(Vrikshasana)  असे म्हणतात. या आसनालाच इंग्रजी मध्ये ट्री पोझ (tree pose) असे म्हणातात. या असणामध्ये आपल्या संपूर्ण शरीराचा भार एका पायावर तोलल्या जातो तसेच हे आसन करताना आपले संपूर्ण शरीर ताणले जाते व आपल्या हातापायांच्या साध्यांना भरपूर व्यायाम मिळतो. स्ट्रेचिंग करण्यासाठी वृक्षासन हा एक सर्वोत्तम पर्याय आहे. या आसनामुळे आपले हात, पाय, मांड्या व कंबर यांचा भरपूर व्यायाम होतो. हे आसन एकाग्रता वाढविण्यासाठी खूप मदतगार आहे. हे आसन करताना शरीराचा तोल सांभाळावा लागतो, असे करताना डोक्यातील इतर विचार आपोआपच बाजूला सारल्या जातात त्यामुळे मानसिक  स्थैर्य साधल्या जाते. याचाच उपयोग स्मरणशक्ती वाढण्या साठी होतो.  चला तर मग वृक्षासनाची कृती व त्यापासून मिळणारे संपूर्ण फायदे या बद्दल मराठी मध्ये जाणून घेऊयात. (Vrikshasana steps and benefits inform...
Post a Comment
Read more »

गरुडासन | Garudasana | - हातापायांमधील संधिवात दूर करते.

आता आपण पायावरील आसनांचे प्रकार बघूयात. या आसनामध्ये शरीराचा आकार गरुडाप्रमाणे दिसतो म्हणून याला ' गरुडासन ' (Garudasana)असे म्हणतात. इंग्रजी मध्ये या आसनाला इगल पोझ (Eagle pose) असे म्हणतात. या आसनाच्या नियमित सरावामुळे हातापायांमधील संधिवाताचा त्रास दूर होतो तसेच एकाग्रता वाढविण्यासाठी सुद्धा या आसनाची भरपूर मदत होते.   pic credit- https://pixahive.com/photo/garudasana-yoga/ कृती: प्रथम दोन्ही पायांवर सरळ उभे राहा. उजवा पाय सरळ ठेऊन डावा पाय आकृतीत दाखवल्याप्रमाणे उजव्या पायाच्या गुडघ्यावरून त्याला विळखा घाला. डाव्या पायाची मांडी उजव्या मांडीवर आना आणि डाव्या पायाच्या पंजाचे टोक जमिनीकडे आना.  त्यानंतर पायांची जमिनीला घट्ट पकड ठेऊन स्थिर उभे राहण्याचा प्रयत्न करा. आता हातांचा विळखा घालून हातांचा नमस्कार करावा. आकृतीत दाखविल्या प्रमाणे या स्थितीत हाताचे कोपर जामिनाला काटकोनात येतील याचा प्रयत्न  हात चेहऱ्याच्या समोर ठेवावे, या स्तिथीत आपले दोन्ही हात गरुडाच्या चोची प्रमाणे दिसतात.  हि सर्व क्रिया चालू असताना श्वासोच्छवास चालू ठेवावा. या...
Post a Comment
Read more »

वृषासन- शरीरात निर्माण झालेली शिथिलता दूर करते.

'वृष' म्हणजे बैल. हे आसन करताना आपल्या शरीराचा आकार बैलाच्या तोंडासारखा बनत असल्यामुळे या आसनास 'वृषासन' असे म्हणतात. हे आसन शरीरात शक्ती व जोम निर्माण करणारे आहे. तारुण्यात शरीरात अकाली निर्माण झालेली दुर्बलता व शिथिलता हि वृद्धावस्थेची लक्षणे आहेत. या आसनाच्या नियमित सरावामुळे  हि शिथिलता व दुर्बलता नष्ट करून शरीरात जोम व उत्साह निर्माण होतो.  कृती: उजवा पाय गुडघ्यात दुमडावा आणि टाच गुद्द्वाराच्या खाली येईल अश्या अवस्थेत बसा. डावा गुडघा उजव्या गुडघ्यावर अश्या प्रकारे ठेवा की, डाव्या पायाची टाच उजव्या मांडीला स्पर्श करेल.  त्यानंतर शरीर ताठ करा आणि उजव्या हाताचा पंजा गुडघ्यावर ठेवा व त्यावरच डाव्या हाताचा पंजा ठेवा.   श्वासोच्छवास चालू ठेवा व नजर नाभिस्थानाकडे ठेवा.  मन एकाग्र करून काही वेळ ध्यानस्थ बसा.  फायदे: या आसनामुळे रक्ताभिसरण चांगल्या प्रकारे होते. त्यामुळे शरीर स्फूर्तिशाली राहते व मन प्रसन्न बनते.  हे आसन श्वसनतंत्र सक्रिय सुव्यवस्थित बनवते.  या आसनाच्या नियमित सरावाने धातुक्षय, गॅस, स्वप्नदोष, अजीर्ण होणे, कंबर दुखणे नि...
Post a Comment
Read more »

भू-नमन-वज्रासन | Bhu-Naman-Vajrasana

भू-नमन-वज्रासन  भू-नमन-वज्रासन(Bhu-Naman-Vajrasana) हा एक वज्रासनाचा प्रकार असून हा सुप्त वज्रासनाच्या विरुद्ध आहे. या मध्ये आपल्याला समोर झुकून आपले नाक जमिनीला टेकवण्याचा प्रयत्न करायचा आहे. या आसनाचा नियमित सराव आपल्याला मधुमेह, उदररोग सर्दी, वातविकार, अग्निमांद्य, स्वप्नदोष, निद्रानाश, दमा, मुरडा या सारख्या आजारांपासून दूर ठेवतो.  कृती आधी वज्रासनात आसनस्थ व्हा. नंतर हळू हळू पुढे वाका. पुढे वाकत असताना आपले दोन्ही हात पाठीमागे न्या व उजव्या हाताने डाव्या हाताच्या कोपऱ्या खाली पकडा आणि डाव्या हाताने उजव्या हाताच्या कोपऱ्या खाली पकडा. खाली वाकत असतांना श्वास रोखून धरा. आता रोखलेला श्वास हळूहळू सोडत मान लांब करून नाकाने जमिनीला स्पर्श करा. या ठिकाणी हे आसन पूर्ण होते. सुरुवातीला हे आसन अत्यंत थोडा वेळ करावे नंतर हळू हळू वेळ वाढवत नेऊन दहा सेकंदापर्यंत हे आसन करता येईल.  महत्वाची सूचना: पाठदुखी, गुडघे दुखी किंवा उच्चरक्तदाब असलेल्या व्यक्तींनी हे आसन करू नये.  फायदे: या आसनाच्या नित्य सरावामुळे जठर सुदृढ बनते, यकृतातील विकृती दूर होते आणि स्वादुपिंडातील शि...
Post a Comment
Read more »

सुप्त वज्रासन(Supta Vajrasana)- मधुमेह रोगीं करिता अत्यंत फायदेशीर

 सुप्त वज्रासन सुप्त वज्रासनाला अर्ध शवासन सुद्धा म्हणतात. वज्रासनापेक्षा अधिक फायदे व शक्ती सुप्तवज्रासनापासून मिळते.  मधुमेह झालेल्या रोग्यांसाठी हे आसन अत्यंत फायदेशीर आहे, कारण या आसनामुळे स्वादुपिंडातील (पॅनक्रियास) सर्व पेशी सक्रिय बनतात. परंतु वज्रासनाच्या भरपूर सरावानंतरच सुप्त वज्रासन करावे(Supta vajrasana). pic credit: https: //pixahive.com/photo/supta-vajrasana-reclined-thunderbolt-pose-2/ कृती: प्रथम वज्रासनात बसा.  नंतर हाताच्या कोपराच्या मदतीने जमिनीवर झोपा. जमिनीवर झोपल्यानंतर आपली पाठ हि जमिनीला टेकायला हवी.   छातीवर दोन्ही हातांची घडी करा व केवळ टाळू जमिनीला चिटकेल अश्या प्रकारे डोके आत ओढा, आठ ते दहा सेकंदापर्यंत या आसनावस्थेत राहा. हि क्रिया करताना दोन्ही हातांची घडी करून छाती वर ठेवा किंवा शरीराला सामंतर जमिनिवर ठेवा.  हे आसना करताना सुरुवातीला पाठीचा संपूर्ण भाग जमिनीला टेकणार नाही, पाठीला थोडा बाक राहील परंतु सरावानंतर हे आसन उत्तम प्रकारे करता येईल.  या आसनाचा सर्व दिवसातून ३ ते ४ वेळा केला तरी चालेल.  फा...
Post a Comment
Read more »

Popular posts from this blog

भुजंगासन (Bhujangasana) माहिती | फायदे, कृती, काळजी व उपयोग | ByYogesh

भुजंगासन (Bhujangasana) माहिती | फायदे, कृती, काळजी व उपयोग  भुजंगासन म्हणजे काय? 'भुजंग' म्हणजे नाग किंवा साप. या आसनामध्ये शरीराचा आकार फणा काढलेल्या नागासारखा दिसतो म्हणून या आसनाला भुजंगासन (Bhujangasana) असे म्हणतात. इंग्रजीमध्ये याला Cobra Pose असे म्हणतात. हे पोटावर झोपून केले जाणारे एक प्रभावी योगासन असून पाठीचा कणा, खांदे, छाती आणि पोटाच्या स्नायूंना बळकट करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त मानले जाते. आजच्या धावपळीच्या जीवनात अनेक जण संगणकासमोर तासन्तास बसून काम करतात. त्यामुळे पाठदुखी, मानेचा त्रास आणि शरीराची लवचिकता कमी होणे या समस्या वाढताना दिसतात. अशा वेळी योग्य पद्धतीने आणि नियमितपणे केलेले भुजंगासन शरीराला मोठा फायदा देऊ शकते. माझा भुजंगासनाचा अनुभव (My Experience) मी व्यवसायाने IT क्षेत्रात Automation Test Engineer म्हणून काम करतो. माझ्या कामाचा बहुतांश वेळ संगणकासमोर बसून जातो. सुरुवातीला सलग ८–१० तास बसून काम केल्यामुळे मला वारंवार पाठदुखी, मानेचा ताण आणि खांद्यामध्ये जडपणा जाणवू लागला. काही दिवस तर सकाळी उठल्यावरही पाठीमध्ये ताठरपणा जाणवत असे. यानंतर मी नियमित य...
1 comment
Read more »

धनुरासन (Dhanurasana) माहिती | कृती, फायदे, काळजी आणि योग्य पद्धत

धनुरासन म्हणजे काय? धनुरासन (Dhanurasana) हे पोटावर झोपून केले जाणारे योगासन आहे. या आसनामध्ये दोन्ही पाय गुडघ्यात वाकवून हातांनी घोटे पकडले जातात आणि छाती व पाय वर उचलले जातात. त्यामुळे शरीराचा आकार धनुष्याप्रमाणे दिसतो. म्हणून या आसनाला धनुरासन असे नाव देण्यात आले आहे. धनुरासन हे पाठीचा कणा, छाती, खांदे, पोट आणि पायांच्या स्नायूंवर काम करणारे एक मागे वाकण्याचे आसन आहे. नियमित आणि योग्य पद्धतीने सराव केल्यास शरीराची लवचिकता आणि स्नायूंची ताकद सुधारण्यास मदत होऊ शकते. धनुरासन आणि भुजंगासनाचा संबंध धनुरासन करताना शरीराचा पुढील भाग वर उचलला जात असल्यामुळे त्यामध्ये भुजंगासनासारखा मागे वाकण्याचा भाग जाणवतो. तसेच पाय वर उचलल्यामुळे शरीराच्या मागील भागातील स्नायूंवरही ताण येतो. मात्र धनुरासन हे भुजंगासन आणि शलभासन यांचे केवळ साधे "एकत्रीकरण" आहे असे म्हणण्यापेक्षा, या दोन्ही आसनांमध्ये आढळणाऱ्या काही हालचालींसारखी शरीराची स्थिती धनुरासनात दिसते , असे सांगणे अधिक योग्य आहे. माझा योगाभ्यासाचा अनुभव मी IT क्षेत्रात काम करत असल्यामुळे माझ्या कामाचा बराच वेळ संगणकासमोर ब...
1 comment
Read more »

पद्मासन (Padmasana) माहिती मराठीत | कृती, फायदे आणि खबरदारी

पद्मासन (Padmasana) माहिती मराठीत | कृती, फायदे आणि खबरदारी पद्मासन (Padmasana) हे योगातील सर्वात प्रसिद्ध आणि पारंपरिक ध्यानासनांपैकी एक आहे. "पद्म" म्हणजे कमळ. या आसनामध्ये बसल्यावर शरीराचा आकार कमळासारखा दिसतो, म्हणून याला पद्मासन किंवा इंग्रजीमध्ये Lotus Pose असे म्हणतात. ध्यान, प्राणायाम आणि मानसिक शांततेसाठी हे आसन अत्यंत उपयुक्त मानले जाते. नियमित सराव केल्यास शरीराची लवचिकता वाढण्यास, मन शांत राहण्यास आणि एकाग्रता सुधारण्यास मदत होऊ शकते. महत्त्वाची सूचना: पद्मासन करताना शरीरावर जबरदस्ती करू नका. गुडघा किंवा घोट्याचा त्रास असल्यास योगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. पद्मासन कसे करावे? (Padmasana Steps) स्वच्छ आणि सपाट जागेवर चटई अंथरून बसा. दोन्ही पाय समोर सरळ पसरवा. उजवा पाय अलगद उचलून डाव्या मांडीवर ठेवा. त्यानंतर डावा पाय उचलून उजव्या मांडीवर ठेवा. दोन्ही गुडघे जमिनीच्या दिशेने ठेवण्याचा प्रयत्न करा. दोन्ही हात गुडघ्यांवर ठेवा आणि अंगठा व तर्जनी एकमेकांना स्पर्श करून ज्ञानमुद्रा धरा. पाठीचा कणा, मान आणि डोके सरळ ठेवा. डोळे बंद करून सामान्य श्वास घेत १ ते ५ मिनिटे ध्यान क...
14 comments
Read more »