हस्तमुद्रा म्हणजे काय? प्रकार, फायदे आणि योग्य पद्धत | Hasta Mudra in Marathi लेखक: योगेश विषय: योग, हस्तमुद्रा आणि ध्यान हस्तमुद्रा म्हणजे काय? आतापर्यंत आपण विविध योगासने आणि त्यांचे फायदे जाणून घेतले आहेत. या लेखात आपण हस्तमुद्रा म्हणजे काय, हस्तमुद्रांचे प्रमुख प्रकार कोणते आणि त्यांचा सराव कसा करावा याबद्दल सोप्या भाषेत माहिती जाणून घेणार आहोत. योगाच्या परंपरेमध्ये हातांच्या आणि बोटांच्या विशिष्ट स्थितींना हस्तमुद्रा असे म्हटले जाते. संस्कृतमध्ये ‘हस्त’ म्हणजे हात आणि ‘मुद्रा’ म्हणजे विशिष्ट संकेत किंवा स्थिती असा साधारण अर्थ घेतला जातो. ध्यान, प्राणायाम आणि योगाभ्यासाच्या वेळी अनेक हस्तमुद्रांचा उपयोग केला जातो. नियमित आणि योग्य पद्धतीने केलेला सराव मन शांत ठेवण्यास, एकाग्रता वाढवण्यास आणि ध्यानाचा अनुभव अधिक चांगला होण्यास मदत करू शकतो. पंचतत्त्व आणि हस्तमुद्रा योगाच्या पारंपरिक विचारसरणीनुसार मानवी शरीराचा संबंध पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू आणि आकाश या पंचतत्त्वांशी जोडला जातो. हस्तमुद्रांच्या पारंपरिक संकल्पनेत हाताच्या बोटांचा या पंचतत्त्वांशी संबंध मानला जातो. त्यामुळे बोटांच...
भुजंगासन (Bhujangasana) माहिती | फायदे, कृती, काळजी व उपयोग भुजंगासन म्हणजे काय? 'भुजंग' म्हणजे नाग किंवा साप. या आसनामध्ये शरीराचा आकार फणा काढलेल्या नागासारखा दिसतो म्हणून या आसनाला भुजंगासन (Bhujangasana) असे म्हणतात. इंग्रजीमध्ये याला Cobra Pose असे म्हणतात. हे पोटावर झोपून केले जाणारे एक प्रभावी योगासन असून पाठीचा कणा, खांदे, छाती आणि पोटाच्या स्नायूंना बळकट करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त मानले जाते. आजच्या धावपळीच्या जीवनात अनेक जण संगणकासमोर तासन्तास बसून काम करतात. त्यामुळे पाठदुखी, मानेचा त्रास आणि शरीराची लवचिकता कमी होणे या समस्या वाढताना दिसतात. अशा वेळी योग्य पद्धतीने आणि नियमितपणे केलेले भुजंगासन शरीराला मोठा फायदा देऊ शकते. माझा भुजंगासनाचा अनुभव (My Experience) मी व्यवसायाने IT क्षेत्रात Automation Test Engineer म्हणून काम करतो. माझ्या कामाचा बहुतांश वेळ संगणकासमोर बसून जातो. सुरुवातीला सलग ८–१० तास बसून काम केल्यामुळे मला वारंवार पाठदुखी, मानेचा ताण आणि खांद्यामध्ये जडपणा जाणवू लागला. काही दिवस तर सकाळी उठल्यावरही पाठीमध्ये ताठरपणा जाणवत असे. यानंतर मी नियमित य...