BY YOGESH

वज्रासन  आता आपण गुडघ्यावर बसून करण्यात येणाऱ्या आसन प्रकाराबद्दल माहिती जाणून घेऊयात. 'वज्रासन' या आसन प्रकारात पायाची बैठक वज्राप्रमाणे पक्की व मजबूत असते म्हणूनच या आसनाला वज्रासन असे म्हणतात. हे आसन करण्यासाठी अत्यंत साधे आहे त्यामुळे आपण या आसनामध्ये बराच वेळ बसू शकतो. या आसनाचा उपयोग ध्यान धारणे साठी सुद्धा केला जाऊ शकतो. या आसनाच्या नियमित सरावामुळे रसग्रंथी, टॉन्सिल्स, अस्तिमज्जा वैगेरे ठिकाणी श्वेतकणांची संख्या वाढते आणि ते कार्यक्षम व सुदृढ बनतात. आता आपण वज्रासन कसे करावे? व त्याचे आपल्या आरोग्याला होणारे महत्वाचे फायदे या बद्दल मराठी मध्ये जाणून घेणार आहोत.(vajrasana steps and benefits information in Marathi)  pic credit:- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sulagna_Sen_in_Vajrasana_-_Kolkata_2017-06-21_2397.JPG कृती: दोन्ही पाय गुडघ्यामध्ये वाकवून अश्याप्रकारे बसा  कि दोन्ही पायांचे तळवे नितंबाखाली येतील व पाय मांड्याखाली येतील.  घोट्यांपासून गुडघ्यापर्यंतचा भाग हा जमिनीला टेकलेला असावा. संपूर्ण शरीराचा भार गुडघ्यांवर व पायांच्या घोट्यावर...

जर आपल्याला नेहमी सर्दी होत असेल तर तुम्ही 'विपरीत मत्स्यासन' करायला हवे, या आसनाच्या नियमित सरावाने हा त्रास नक्कीच दूर होतो. त्याचबरोबर बद्धकोष्टता, गॅसविकार, अग्निमांद्य, अजीर्ण, सर्दी, वातविकार, क्षय, दमा, मुरडा व संग्रहणीसारखे रोग या आसनाच्या नित्य सरावाने नष्ट होतात.     हे आसन 'मत्स्यासनच्या' उलट स्तिथीत आहे. हे आसन पालथे झोपून मत्स्यासनाप्रमाणेच केले जाते. म्हणून या आसनाला  'विपरीत मत्स्यासन' असे म्हणतात.  कृती:  प्रथम डाव्या कुशीवर झोपा व दोन्ही पाय पद्मासनाच्या स्तिथीत आणा.   आता छाती व पोट जमिनीला स्पर्श करेल अश्या प्रकारे पालथे झोपा.  त्यानंतर हनुवटी जमिनीवर टेकवा. दोन्ही हातानी त्या त्या भागाचा पायाचा अंगठा पकडा. धीम्या गतीने श्वास घ्या. आठ ते दहा सेकंदा पर्यंत या स्तिथीत रहा. सुरुवातीला हे आसन फक्त आठ ते दहा सेकंदच करावे नंतर हळूहळू सरावानंतर हे आसन  आपण दहा मिनिटापर्यंत करू शकतो.  फायदे:  या आसनाच्या नियमित सरावामुळे फुफ्फुसे सुदृढ व मजबूत बनतात.   या आसनामुळे पाठीच्या कण्याला...

मकरासन म्हणजे काय? मकरासन कसे करावे? फायदे आणि काळजी मकरासन (Makarasana) हे योगातील एक विश्रांतीदायक आसन आहे. संस्कृतमध्ये ‘मकर’ म्हणजे मगर . हे आसन करताना शरीराची स्थिती मगरीसारखी दिसत असल्यामुळे याला मकरासन किंवा Crocodile Pose असे म्हटले जाते. शवासनाप्रमाणेच मकरासनामध्ये शरीराला सैल सोडून काही काळ आराम करण्याचा प्रयत्न केला जातो. पोटावर झोपून केले जाणारे हे आसन योगाभ्यासामध्ये विश्रांती आणि शांत श्वसनासाठी वापरले जाते. pic credit:- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makarasana_Asana_(Crocodile_Posture).jpg मकरासनाचा सराव करताना शरीरावर अनावश्यक ताण न देता आरामदायी स्थितीत राहणे महत्त्वाचे आहे. या लेखात आपण मकरासन म्हणजे काय, मकरासन कसे करावे, मकरासनाचे फायदे आणि हे आसन करताना कोणती काळजी घ्यावी याबद्दल माहिती जाणून घेऊया. मकरासन कसे करावे? मकरासन करण्यासाठी खालील पद्धतीचा अवलंब करा. १. पोटावर झोपा योगमॅटवर पोटाच्या बाजूने आरामात झोपा. २. पायांची स्थिती दोन्ही पाय आरामात मागे सरळ पसरवा. पायांमध्ये सोयीप्रमाणे अंतर ठेवा आणि पायांचे पंजे सैल सोडा. ३. हातांची स्थिती...

भुजंगासन (Bhujangasana) माहिती | फायदे, कृती, काळजी व उपयोग  भुजंगासन म्हणजे काय? 'भुजंग' म्हणजे नाग किंवा साप. या आसनामध्ये शरीराचा आकार फणा काढलेल्या नागासारखा दिसतो म्हणून या आसनाला भुजंगासन (Bhujangasana) असे म्हणतात. इंग्रजीमध्ये याला Cobra Pose असे म्हणतात. हे पोटावर झोपून केले जाणारे एक प्रभावी योगासन असून पाठीचा कणा, खांदे, छाती आणि पोटाच्या स्नायूंना बळकट करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त मानले जाते. आजच्या धावपळीच्या जीवनात अनेक जण संगणकासमोर तासन्तास बसून काम करतात. त्यामुळे पाठदुखी, मानेचा त्रास आणि शरीराची लवचिकता कमी होणे या समस्या वाढताना दिसतात. अशा वेळी योग्य पद्धतीने आणि नियमितपणे केलेले भुजंगासन शरीराला मोठा फायदा देऊ शकते. माझा भुजंगासनाचा अनुभव (My Experience) मी व्यवसायाने IT क्षेत्रात Automation Test Engineer म्हणून काम करतो. माझ्या कामाचा बहुतांश वेळ संगणकासमोर बसून जातो. सुरुवातीला सलग ८–१० तास बसून काम केल्यामुळे मला वारंवार पाठदुखी, मानेचा ताण आणि खांद्यामध्ये जडपणा जाणवू लागला. काही दिवस तर सकाळी उठल्यावरही पाठीमध्ये ताठरपणा जाणवत असे. यानंतर मी नियमित य...

पूर्ण शलभासन आजकालच्या धावपळीच्या जीवनात आपले आपल्या आरोग्याकडे लक्ष देणे होत नाही. आणि त्यातच चुकीच्या खानपान पद्धतीमुळे आपले शरीर विविध आजारांचे शिकार बनते. 'मधुमेह' हा असा आजार आहे कि तो एकदा झाला कि आपल्या प्रत्येक गोष्टीवर बंधन आणतो. आणि तो आजार एकदा जडला कि त्याला नियंत्रणात आणणे खूप अवघड जाते. म्हणून तो आजार होऊच नये आणि झाला असेल तर त्यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठीचा एक उत्तम उपाय म्हणजे पूर्ण शलभासन(Purna-Shalbhasana). तसेच मासिक पाळी च्या वेळी स्त्रियांना होणारा त्रास सुद्धा या आसनाच्या सरावा नंतर कमी होतो.  अर्ध शालभासनात आपण एक पाय वर उचलतो आणि या आसनामध्ये आपले दोन्ही पाय वर उचलेले असतात म्हणून याला पूर्ण शलभासन असे म्हणतात. या आसनाची संपूर्ण कृती व त्यापासून आपल्याला होणारे फायदे या बद्दल संपूर्ण माहिती मराठी मध्ये आपण येथे बघणार आहोत. (Purna Shalbhasana information in marathi) pic credit:-  Shalbhasana कृती १: प्रथम जमिनीवर पालथे म्हणजेच पोटावर झोपा. दोन्ही हात आपल्या शरीराला समांतर ठेवा.  हाताची बोटे वळवून घ्या. आता श्वास आ...

हे आसन करताना शरीराचा आकार हल म्हणजेच नांगराप्रमाणे दिसतो म्हणून या आसनाला ' हलासन' असे म्हणतात. येथे आपण हलासनाचे फायदे (Benefits of Halasana) आणि क्रिया(Halasana Steps) बघणार आहोत. हालासनामुळे शरीरात नवचैतन्य निर्माण होते, तसेच लैंगिक शक्ती सुद्धा वाढते. या सारखे भरपूर फायदे व त्यांची मराठी मध्ये माहिती (Halasana information in Marathi) आपण पुढे बघणार आहोत.                                             pic credit:  https://pixahive.com/photo/plow-pose-halasana/ कृती(Halasana Steps):  सुरुवातीला जमिनीवर पाठीवर झोपा. आपले दोन्ही हात शरीराला सामन्तर ठेवा व हाताचे तळवे जामिनाला लागून ठेवा.  दोन्ही पाय एकमेकांना लागून सरळ रेषेत ताठ ठेवा. आता श्वास घेत घेत हळू हळू दोन्ही पाय सोबत वर उचला. श्वास घेण्याची आणि पाय वर उचलण्याची क्रिया सोबतच झाली पाहिजे. हि क्रिया करत असताना गुढघ्यात पाय वाकणार नाहीत याची पूर्ण काळजी घ्या.  हि क्रिया करताना हात आणि ...

सर्वांगासन (Sarvangasana) म्हणजे काय? कृती, फायदे, सावधगिरी आणि योगातील महत्त्व सर्वांगासन (Sarvangasana) हे योगशास्त्रातील अत्यंत महत्त्वाचे उलट्या स्थितीतील (Inversion) आसन मानले जाते. नावाप्रमाणेच या आसनाचा प्रभाव शरीराच्या अनेक अवयवांवर जाणवतो, म्हणून याला 'सर्वांगासन' असे म्हटले जाते. या आसनामध्ये शरीराचा संपूर्ण भार खांद्यावर येतो आणि पाय पूर्णपणे वरच्या दिशेने सरळ ठेवले जातात. सर्वांगासनाची क्रिया विपरीतकरणी मुद्रेसारखी असली तरी हे अधिक प्रगत आसन आहे. नियमित सरावामुळे शरीराचा समतोल, लवचिकता आणि स्नायूंची ताकद सुधारण्यास मदत होऊ शकते. येथे आपण सर्वांगासन म्हणजे काय, ते कसे करावे, त्याचे फायदे, सावधगिरी, योग्य वेळ आणि वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न यांची सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत. सर्वांगासन म्हणजे काय? सर्वांगासन हे पाठीवर झोपून केले जाणारे योगासन आहे. या आसनामध्ये दोन्ही पाय वर उचलून शरीर खांद्यांच्या आधारावर संतुलित ठेवले जाते. या आसनामध्ये मान आणि खांदे जमिनीवर स्थिर राहतात तर हातांनी कमरेला आधार दिला जातो. योगशास्त्रामध्ये सर्वांगासनाला अनेकदा "आसनांची ...