२१ जून - जागतिक योगा दिवस (International Yoga Day)

 योगासनांच्या नियमित सरावामुळे आपले आयुष्य निरोगी व सुखकर बनते. आपल्या पूर्वजांनी आपले शरीर, मन आणि प्राणाच्या शुद्धीसाठी योगाच्या आठ अंगांचा मार्ग सुचविला आहे यालाच 'अष्टांग योग' असे म्हणतात. यम, नियम, आसन, प्राणायाम , प्रत्याहार, धारणा, ध्यान, समाधी हि योगा ची आठ अंगे आहेत. आसन हे अष्टांग योगाचे फक्त एक अंग आहे. शरीराच्या अंतर आणि बाह्य भागांना निरोगी ठेवण्याची क्रिया म्हणजेच योगासने. २१ जून हा जागतिक योगा दिवस(International Yoga Day) म्हणून साजरा केला जातो त्याबद्दल संपूर्ण माहिती आपण येथे निबंध स्वरूपात जाणून घेऊयात. 

 Image by AYMYogaSchool from Pixabay

 

आता आपण योगा दिवसाची सुरुवात कधी आणि कशी झाली याबद्दल थोडी माहिती जाणून घेऊयात. आपले आयुष्य निरोगी आणि सुखकर करण्याचा हा मंत्र संपूर्ण जगाला मिळावा, योगा अभ्यासाचा संपूर्ण जगात प्रचार आणि प्रसार व्हावा या साठी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सप्टेंबर २०१४ मध्ये झालेल्या संयुक्त राष्ट्राच्या महासभेत २१ जून हा आंतरराष्ट्रीय योग दिन म्हणून साजरा करण्याचा प्रस्ताव मांडला होता. संयुक्त राष्ट्राच्या १९३ देशांपैकी १७५ देशांच्या सहप्रतिनिधींनी या प्रस्तावाला आपला पाठिंबा दिला होता. सुरक्षा आयोगाचे स्थायी समिती सदस्य असलेले देश अमेरिका, इंग्लंड, चीन, फ्रांस, रशिया हे हि या प्रस्तावाचे सहप्रतिनिधी आहेत. या प्रस्तावावर सविस्तर चर्चा करून डिसेंबर २०१४ मध्ये या दिनाला मान्यता देण्यात आली आणि २१ जून २०१५ रोजी पहिला आंतरराष्ट्रीय योग दिवस जगभर साजरा करण्यात आला.  

योगा दिवस हा २१ जून लाच का साजरा केला जातो या बद्दल आपण थोडे जाणून घेउयात. २१ जून हा वर्षभरातील सर्वात मोठा दिवस असतो. या दिवशी उत्तरायण संपून दक्षिणायन सुरु होते व या दिवशी सूर्योदय लवकर होतो आणि सायंकाळी जास्त वेळेपर्यंत प्रकाश असतो. त्यामुळे या दिवसाला अधिक महत्व प्राप्त होते. म्हणून हा दिवस योगा दिवस म्हणून साजरा करण्यात येतो. 

योगासनांच्या सरावाने होणारे फायदे व त्याचे काही नियम या बद्दल आपण थोडक्यात काही माहिती बघुयात. 

योगासनाचे फायदे:

• योगासनांच्या नियमित सरावामुळे मनुष्याच्या शरीरावर तसेच मनावर सकारात्मक परिणाम होतो. त्यामुळे मन आणि इंद्रिये यांना काबूत ठेवणाऱ्या आंतरिक शक्तीचा विकास होतो. 
• योगासनांच्या सरावामुळे शरीरातील आंतरिक व बाह्य अवयवांना पुरेश्या प्रमाणात व्यायाम मिळतो त्याचाच परिणाम म्हणून मनुष्य दीर्घकाळ स्वस्थ व निरोगी जीवन जगू शकतो. 
• योगासनांमुळे शरीरातील मल तसेच इतर घाण व्यवस्थितपणे उत्सर्जित केल्या जाते त्याचाच चांगला परिणाम आपल्या शरीरावर होतो व आपली रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते. 
• योगासने व प्राणायामाच्या सरावामुळे आपले रक्तशुद्धीचे प्रमाण वाढते. 
• योगासनांमुळे मानसिक शांती प्राप्त होते. 
• योगासनांच्या सरावामुळे शरीर लवचिक बनते त्यामुळे शरीरात उत्साह निर्माण होतो. 

योगासनाचे नियम:

• योगासने करण्यासाठी सकाळची वेळ हि खूप चांगली असते. 
• योगासने करण्यापूर्वी आपले पोट रिकामे असणे खूप महत्वाचे आहे. 
• योगासने करण्यापूर्वी अंघोळ करता अली तर खूप छान कारण त्यामुळे आपले शरीर हलके व प्रसन्न बनते. 
• योगासनानंतर जर अंघोळ करायची असेल तर अंघोळीसाठी थंड पाणी न वापरता गरम पाणी वापरावे. 
• योगासन करताना स्वतःचे चित्त श्वासोच्छश्वासावर तसेच शरीराच्या ज्या भागावर दाब पडत असेल त्या भागावर केंद्रित करावे यामुळे शारीरिक व मानसिक भरपूर लाभ प्राप्त होतो. 
• योगासने हि शरीराला हिसके देऊन किंवा जोर लावून करू नये. 
• योगासन करण्याच्या सुरुवातीला आणि शेवटी शवासनाचा सराव नक्की करावा त्यामुळे शरीरातील थकवा दूर होतो. 
• योगासने करून झाल्यावर थकवा वाटला नाही, शरीर हलके झाले आणि काम करण्याचा उत्साह निर्माण झाला कि नक्की समजावं कि योगासने चांगल्या प्रकारे करण्यात येत आहेत.